Home / HOẠT ĐỘNG / Nguyên nhân gây tăng bilirubin máu và cách điều trị

Nguyên nhân gây tăng bilirubin máu và cách điều trị

Các tế bào hồng cầu trong quá trình phá hủy và quá trình bài tiết trong dịch mật sẽ sản xuất ra sắc tố màu vàng được gọi là Bilirubin. Bilirubin tăng do nhiều nguyên nhân khác nhau. Vậy nguyên nhân tăng Bilirubin là gì? Điều trị tăng Bilirubin bằng cách nào?

nguyen-nhan-tang-bilirubin

Giá trị bình thường của Bilirubin

Quá trình chuyển hóa của Bilirubin diễn ra theo 3 giai đoạn:

  • Trước khi tới gan Bilirubin chưa được liên hợp, gọ là Bilirubin gián tiếp.
  • Khi ở trong gan, bilirubin kết hợp với glucuronid nhờ enzym glucuronyl transferase để tạo ra Bilirubin liên hợp có thể hòa tan trong nước, hay gọi là Bilirubin trực tiếp
  • Khi ra khỏi gan tiến đến ruột già, Bilirubin gián tiếp chuyển thành urobilinogen.

Bilirubin toàn phần = Bilirubin trực tiếp + Bilirubin gián tiếp.

Các giá trị bình thường của Bilirubin khi xét nghiệm

Bilirubin toàn phần

  • Trẻ sơ sinh có chỉ số bilirubin: < 10 mg/dl hay < 171μmol/L.
  • Trên 1 tháng tuổi có chỉ số bilirubin: 0.3 – 1.2 mg/dl hay 5.1 – 20.5 μmol/L.
  • Người lớn có chỉ số bilirubin: 0.2 – 1.0 mg/dL hay 3.4 – 17.1 μmol/L.

Bilirubin trực tiếp

  • Bình thường: 0 – 0.4 mg/dl hay 0 – 7 μmol/L
  • Bilirubin gián tiếp
  • Bình thường: 0.1 -1.0 mg/dL hay 1 – 17 μmol/L

Tỷ lệ Bilirubin trực tiếp/ Bilirubin toàn phần

  • Bình thường: < 20 %.

Nguyên nhân gây tăng Bilirubin

Nếu nồng độ bilirubin có dấu hiệu tăng cao, đó là dấu hiệu báo trước một số vấn đề liên quan đến hồng cầu, gan hay túi mật, hoặc do một số nguyên nhân khách quan khác.

Do đó khi thấy triệu chứng vàng da và ngứa, có thể cơ thể đang có nguy cơ mắc bệnh liên quan đến gan và mật.

Nhìn chung, lượng bilirubin tăng cao sẽ báo hiệu các nguy cơ:

Các bệnh lý liên quan đến chức năng máu

  • Các chứng bệnh hủy hoại nhanh chóng hồng cầu trong máu như bệnh hồng cầu hình liềm, rối loạn đông máu, thiếu máu tán huyết…Lượng lớn tế bào hồng cầu bị hoại tử dẫn đến lượng bilirubin đi vào trong gan nhưng không thể chuyển hóa thành bilirubin trực tiếp để đào thải ra ngoài sẽ dẫn đến lượng bilirubin ứ đọng tăng cao.
  • Triệu chứng thường gặp: Thiếu máu, hoa mắt chóng mặt, sức khỏe yếu, vàng da.

Các bệnh lý liên quan đến chức năng gan

  • Các bệnh gây ra tổn thương gan, tắc nghẽn đường mật như: xơ gan, bệnh viêm gan virus, viêm gan do thuốc, viêm gam nhiễm độc, viêm túi mật, gan nhiễm mỡ, tắc ống dẫn mật, sỏi mật, viêm gan hoạt động cấp tính, mãn tính…đều biểu hiện gan đang bị tổn thương, chức năng chuyển hóa bilirubin gián tiếp thành bilirubin trực tiếp suy giảm, dẫn đến tổng lượng bilirubin tăng cao.
  • Triệu chứng bệnh phổ biến là: phân sáng màu, nước tiểu đậm, ngứa đau ở phía bên phải ổ bụng; thấy buồn nôn, nôn mửa, mệt mỏi, sốt nhẹ và vàng da.

Các bệnh lý liên quan đến trẻ sơ sinh

  • Một số trẻ sơ sinh và trẻ đẻ non có thể có hiện tượng suy giảm quá trình tổng hợp Bilirubin trực tiếp.

Các nguyên nhân khác

  • Thông thường nồng độ bilirubin trong máu nam giới có thể hơi cao hơn nữ giới. Người Mỹ gốc Phi lại có nồng độ bilirubin trong máu thấp hơn những nhóm người châu Mỹ khác.
  • Những người thường xuyên vận động, tập luyện gắng sức cũng có thể làm tăng nồng độ bilirubin.
  • Một số loại thuốc cũng có thể làm tăng nồng độ Bilirubin như kháng sinh, kháng virus HIV Atazanavir, một vài loại thuốc kiểm soát sinh đẻ, diazepam (Valium), flurazepam, phenytoin (Dilantin) và indomethacin (Indocin).

Điều trị tăng bilirubin như thế nào?

xet-nghiem-bilirubin
Xét nghiệm Bilirubin là phương pháp chính xác để phát hiện các thay đổi bất thường

Đối với người lớn

  • Đánh giá sức khỏe để đưa ra tình trạng dẫn tới tăng bilirubin
  • Đi kiểm tra mức bilirubin trong cơ thể bạn.
  • Nếu lượng bilirubin trong cơ thể cao, bạn bị vàng da thì cần phải chữa trị kịp thời:
  • Vàng da cũng thường đi kèm với các triệu chứng khác nên bác sĩ có thể căn cứ vào đó tìm nguyên nhân:Vàng da ngắn hạn do nhiễm trùng thường có triệu chứng ớn lạnh, sốt, bụng khó chịu, hoặc có các triệu chứng giống cúm.
  • Vàng da do tắc nghẽn đường mật có những biểu hiện như: ngứa, giảm cân, nước tiểu thẫm màu hay phân sáng màu.
  • Hạn chế uống rượu bia làm ảnh hưởng tới gan.
  • Có chế độ ăn uống lành mạnh: ăn những thực phẩm tốt cho gan, hoa quả, rau và ngũ cốc. Hạn chế ăn nhiều chất béo, đường hay muối, thủy sản có vỏ sống hay tái, thực phẩm chiên…đều có hại cho gan.
  • Tiêm phòng các loại virus viêm gan A, B và C để bảo vệ gan.
  • Dùng thuốc cần phải thận trọng: Một số loại thuốc giảm cholesterol, kháng sinh và steroid đồng hóa cần phải lưu ý khi sử dụng.

Đối với trẻ em

  • Trẻ sơ sinh có thể vàng da do sữa mẹ vì 2 lý do : một số protein nào đó trong sữa mẹ hoặc vì trẻ không bú đủ sữa nên dẫn đến mất nước. Một số trẻ có vấn đề về gan, máu hay enzim, hoặc các vấn đề khác làm tăng mức bilirubin. Vì vậy, trước tiên các mẹ nên đưa con tới bác sĩ khám bệnh khi có những biểu hiện lạ.
  • Cho bé bú thường xuyên: Cho trẻ bú thường xuyên sẽ kích thích hoạt động tiêu hóa và đào thải bilirubin. Nếu cho bú thường xuyên vẫn làm giảm bilirubin,bác sĩ sẽ hướng dẫn bạn cho bé bú bổ sung sữa công thức hoặc dùng sữa mẹ vắt.
  • Cân nhắc sử dụng đèn Biliblanket: Đèn Biliblanket là một thiết bị hiện đại có cấu tạo từ các sợi quang học đan vào nhau. Đèn Biliblanket khiến da bé trông như bị tẩy trắng hoặc ửng đỏ, nhưng thật ra đây là một phần của quá trình điều trị và sẽ hết khi mức bilirubin giảm.

Do kết quả sẽ bị ảnh hưởng bởi một vài loại thuốc, khẩu phần ăn hoặc do quá trình tập luyện, vận động nặng, nên trước khi xét nghiệm người bệnh nên báo với bác sĩ loại thuốc hay thức ăn đang dùng cũng như hoạt động hằng ngày để có kết quả chẩn đoán chính xác hơn.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *